Question

ओलिवर्वा-कश्यपयोः आर्थिकस्थितिं वर्णयत।

Hint:

संस्कृत-कथाविषयक-प्रश्नेषु — पात्रयोः पृथक्‌ वर्णनं कृत्वा अन्ते नैतिकसन्देशं अवश्यं लिखेत्‌।

Answer 1

Concept: अयं प्रश्नः तुलनात्मक-वर्णनात्मकः अस्ति। अत्र ओलिवर्वस्य कश्यपस्य च आर्थिकस्थितेः वर्णनं अपेक्षितम्‌। कथायां उभयोः जीवनदृष्टेः माध्यमेन धनस्य यथार्थमूल्यं प्रदर्श्यते — संतोषः एव वास्तविकं धनम्‌ इति। 

Step 1: ओलिवर्वस्य आर्थिकस्थितिः ओलिवर्वः आर्थिकदृष्ट्या निर्धनः आसीत्‌। तस्य समीपे धनसम्पत्तिः अल्पा आसीत्‌, साधारणजीवनं च सः यापयति स्म। तथापि सः श्रमेण जीवनं निर्वहन्‌ सन्तुष्टः, प्रसन्नचित्तः च आसीत्‌। तस्य कृते संतोषः एव महत्तमं धनम्‌ आसीत्‌। 

Step 2: कश्यपस्य आर्थिकस्थितिः कश्यपः बहुधनसम्पन्नः आसीत्‌। तस्य गृहे वित्तवैभवं, वस्तुसम्पत्तिः, ऐश्वर्यं च पर्याप्तं आसीत्‌। किन्तु सः लोभी, असंतुष्टः, सदैव अधिकधनलालसया पीडितः च आसीत्‌। अतः धनसमृद्धौ अपि तस्य जीवनं सुखरहितं आसीत्‌। 

Step 3: तुलनात्मकदृष्टिः
 ओलिवर्वः निर्धनः सन्‌ अपि सुखी आसीत्‌।
 कश्यपः धनवान्‌ सन्‌ अपि दुःखी आसीत्‌। 
 ओलिवर्वस्य जीवनं संतोषप्रधानम्‌, कश्यपस्य तु लोभप्रधानम्‌।

Conclusion: एतेन ज्ञायते यत्‌ वास्तविकसुखं धनसम्पत्तौ नास्ति, अपि तु संतोषे एव अस्ति। ओलिवर्वः अल्पधनेन अपि सुखी आसीत्‌, कश्यपः बहुधनेन अपि असुखी आसीत्‌।