Question

व्यसने कस्य परीक्षा भवति ?

Hint:

सुभाषितसम्बद्धप्रश्नेषु, मूलश्लोकस्य स्मरणं कृत्वा तस्य सरलार्थं लिखन्तु। एतेन उत्तरं स्पष्टं भवति।

Answer 1

अवधारणा (Concept): अयं प्रश्नः प्रसिद्धस्य सुभाषितस्य आश्रयेण अस्ति — “व्यसने मित्रपरीक्षा” इति। अस्य अर्थः यत् आपत्कालः अथवा दुःखसमये एव सत्यस्य परीक्षणं भवति।
व्याख्या: व्यसने मित्रस्य परीक्षा भवति।
यदा मनुष्यः सुखे भवति तदा बहवः मित्राणि भवन्ति। किन्तु यदा सः दुःखे, आपत्तौ वा भवति, तदा एव ज्ञायते यत् कः तस्य सच्चः मित्रः अस्ति।
सुभाषिते उक्तम् —
“व्यसने मित्रपरीक्षा”
अर्थात् संकटसमये एव मित्रस्य सत्यता, निष्ठा, साहाय्यभावः च ज्ञायते।
अतः व्यसने मित्रस्य परीक्षा भवति।