Question

कर्मगौरवम् इति पाठाधारेण कस्य अधिकारः कर्मणि एव अस्ति?

Hint:

“कर्मण्येवाधिकारस्ते” इति भावः — मनुष्यस्य अधिकारः कर्मणि एव, न तु फलस्य।

Answer 1

Concept: कर्मगौरवम् इति पाठे कर्मस्य महत्त्वं प्रतिपाद्यते। अत्र गीता-वाक्यस्य भावः अपि दृश्यते — “कर्मण्येवाधिकारस्ते” इति।
Step 1: पाठस्य मुख्यभावः।} अस्य पाठस्य मुख्यः सन्देशः अस्ति यत् मनुष्यः स्वकर्तव्यं सम्यक् आचरितुम् अर्हति। कर्म एव जीवनस्य आधारः इति प्रतिपाद्यते।
Step 2: अधिकारस्य विषयः।} अत्र उक्तं यत् मनुष्यस्य अधिकारः केवलं कर्मणि अस्ति, न तु फलप्राप्तौ। फलम् ईश्वराधीनं भवति।
Step 3: तात्पर्यम्।} मनुष्यः निष्कामभावेन स्वकर्तव्यं कुर्यात्। कर्मसु लग्नता एव जीवनस्य गौरवम् इति बोध्यते।
Conclusion: अतः कर्मगौरवम् इति पाठाधारेण मनुष्यस्य एव कर्मणि अधिकारः अस्ति।